Elektrik Panolarında Kısa Devre Akımı ve Icu Değeri: Tasarımda Dikkat Edilmesi Gerekenler

Elektrik Panolarında Kısa Devre Akımı ve Icu Değeri: Tasarımda Dikkat Edilmesi Gerekenler

01.09.2026 tarihinden itibaren Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından değerlendirilmesi zorunlu bir madde haline gelen Icu (Kısa devre kesme kapasitesi) terimi ile ilgili birkaç madde açıklamak istiyorum.

Öncelikle bu değer ne ifade ediyor?
Icu; bir şalterin veya sigortanın kısa devre oluştuğunda güvenli şekilde kesebileceği maksimum kısa devre akımını gösterir.

Örneğin:
Bir şalter üzerinde Icu = 36 kA yazıyorsa
Bu, şalterin 36.000 Amper’e kadar oluşabilecek kısa devre akımını kesebileceği anlamına gelir.

Bu değer elektrik tesisatlarında kısa devre akımı çok yüksek değerlere ulaşabileceğinden önemlidir.

Bu nedenle pano tasarımında:

Şalterin Icu değeri ≥ tesisatta oluşabilecek maksimum kısa devre akımı olmalıdır.

Peki Icu değerini belirlemek ya da öğrenmek için neler yapmalıyız?

• Elektrik tesisatına ait proje hesaplarından öğrenebiliriz.
• Trafo gücü ve empedans değerlerini kullanarak hesaplayabiliriz. (Trafoya ait gerekli bazı teknik değerleri bilmemiz gerekir.)
• Ölçüm cihazları ile çevrim empedansı (loop impedance) ölçümü yaparken cihazın hesapladığı kısa devre akımı değerini öğrenebiliriz. (Bu yöntem yaklaşık değer verir.)
• Elektrik dağıtım şirketlerinden bu bilgilere ulaşabiliriz.

Peki bunları bilmeden ya da fark etmeden yapılan bazı hatalarda ne gibi durumlar oluşur?

Icu Değerinden Küçük Ana Kesici Seçilirse Ne Olur?

• Şalter kısa devre akımını kesemeyebilir.
• Kısa devre sırasında oluşan elektromanyetik kuvvetler (EMK) ve ark enerjisi, şalter gövdesinde hasar oluşturabilir.
• Pano içinde yangın veya patlama riski oluşabilir.
• Seçicilik / Selectivity tamamen bozulabilir. Alt devredeki bir arıza ana şalteri açtırarak tüm tesisin enerjisiz kalmasına neden olabilir.

Ana Kesiciden Daha Büyük Icu Değerine Sahip Alt Kesici Olursa

(Örnek olarak Ana kesici 25 kA, Alt Şalter 36 kA)

• Ana kesici sistemdeki zayıf halka haline gelir. Yani ana kesici hasar görebilirken alt kesici sağlam kalabilir.
• Seçicilik / Selectivity tamamen bozulabilir. Alt devredeki bir arıza ana şalterin açmasına neden olabilir.
• Pano güvenliğinde sorun oluşur. En düşük Icu değerine sahip cihaz tesisatın kısa devre dayanım sınırını belirler.

Son zamanlarda dikkat edilen bir hatadan daha bahsedeceğim.

( Trafo 1600 kVA, Ana kesici: 25 kA, Gerilim 400 V, Empedans: %6 )

Öncelikle trafonun nominal akımı hesaplanır:

In = S / ( √3 × V )

In = 1600 / (1.732 × 0.4)
In ≈ 2309 A

Daha sonra kısa devre akımı hesaplanır:

Ik = In × (100 / %Uk)

Ik = 2309 × (100 / 6)
Ik ≈ 38.5 kA

Yani yaklaşık 38 kA kısa devre akımı oluşabilir ve ana kesici buna uygun seçilmelidir.

Bu durumda kontaklar kaynak yapabilir, ark enerjisi çok yüksek oluşabilir ve şalter mekanik olarak parçalanabilir.